Waar gaat de apotheker heen?

Waar gaat de apotheker heen?

Het business model van een apotheek is er eentje dat jarenlang nagenoeg onveranderd is gebleven. De traditionele apotheek zorgt in dat model voor de verdeling van geneesmiddelen en waar nodig en mogelijk voor begeleiding van de patiënt. Het traditionele recept is zeker niet ten dode opgeschreven. Alleen al omdat de vernieuwing zich in belangrijke mate focust op de voorschriftvrije geneesmiddelen. Toch is dat genoeg om van een zekere disruptie te spreken. De OTC-producten zijn belangrijk voor de omzet en de winst van apothekers.

Disruptor nummer één: online verkoop

De online verkoop van geneesmiddelen nam in ons land, net als in zoveel sectoren, een aarzelende aanloop. Pas de voorbije twee jaar sloeg het idee echt aan, maar de eerste initiatieven zijn al ouder. Marktleider Newpharma ging reeds in 2008 van start. Het groeide vanuit een lokale apotheek, keek goed naar de voorbeelden in Duitsland en Nederland en liet zijn poleposition nooit meer los. Vandaag biedt het 30.000 producten aan en stelt het een vijftigtal mensen tewerk in ons land (en nog eens twintig in Roemenië).

Het bedrijf houdt een groeiritme aan van 50 procent per jaar en klokte in 2015 af op een omzet van 25 miljoen euro. Managing partner Mike Vandenhooft vat de USP’s van Newpharma samen in keuze en convenience. “Een fysieke apotheek heeft 3.000 producten in stock en een groothandel nog eens 10 à 15.000. Is een product niet binnen dan moet een klant terugkeren. Wij zetten daar convenience tegenover, veel producten zijn de dag na bestelling bij de klant.” Advies zit niet in de USP van Newpharma, stelt Vandenhooft duidelijk. “Dat is moeilijk, we geven geen advies aan patiënten die we niet zien. Soms kan dat, als het gaat om de een keuze tussen tabletten of zakjes bijvoorbeeld.”

“Er is geen plaats voor honderd online apotheken, net zo min als er plaats is voor de huidige 5.000 fysieke apotheken”
– Mike Vandenhooft (Newpharma)

Als marktleider ziet Newpharma geen plaats voor een wildgroei aan online apotheken. “Je hebt volume en zichtbaarheid nodig”, klinkt het. “Er is geen plaats voor honderd online apotheken, net zo min als er plaats is voor de huidige 5.000 fysieke apotheken. Wij vinden dat de apotheek van de toekomst zich moet specialiseren.”

Online verkoop en advies

Newpharma kreeg er intussen uiteraard de nodige concurrentie bij. Vooral Farmaline challenget momenteel als nummer twee de marktleider. En er is meer op komst. Dit najaar start Patrick Van Waeyenberge (ex-De Persgroep, ex-Newsmonkey) met een keten van online apotheken. Zijn bedrijf, dat Pharma United heet (wat niet noodzakelijk het merk wordt), wil vanaf september 100 apotheken verzamelen en mikt op een keten van 500 zaken. “In iedere gemeente willen we samenwerken met een partner”, zegt Patrick Van Waeyenberge. “We willen de apotheken offline en online verkoop laten combineren. Die zaken voelen dat online verkoop een hap uit hun inkomsten neemt, maar individueel vergt het een grote investering om de stap te zetten. Bovendien telt deze markt al enkele grote spelers. De markt telt een vijftigtal online apotheken, maar 95 procent van de omzet zit bij de top vier. Je moet het dus samen aanpakken. Als we met 500 apotheken samenwerken, dan moet dat lukken.”

Het initiatief van Van Waeyenberge is interessant omdat het doet nadenken over de vraag hoe je je als apotheek nog kan onderscheiden wanneer je in e-commerce wil investeren. “Je moet ook online het gevoel hebben dat je een apotheek binnenstapt in plaats van een winkel”, zegt Van Waeyenberge daarover. “We willen daarom inzetten op advies en convenience. Online apotheken zijn nog te veel webwinkels op dit moment, zonder toegevoegde waarde voor de klant. Online is de tijd gekomen om te doen wat een apotheker ook in zijn fysieke apotheek doet.” Over hoe hij dat wil doen, laat Van Waeyenberge nog niet in zijn kaarten kijken, maar inzetten op CRM en content zijn mogelijke pistes.

“Online apotheken zijn nog te veel webwinkels op dit moment, zonder toegevoegde waarde voor de klant. Online is de tijd gekomen om te doen wat een apotheker ook in zijn fysieke apotheek doet.”
— Patrick Van Waeyenberge (Pharma United)

Disruptor nummer twee: nieuwe winkelmodellen

De nieuwe concurrentie voor apothekers komt echter niet enkel online. In april opende Medicare Market in Vlaanderen de eerste Medi-Market. In zijn Gentse versie goed voor 900 vierkante meter apotheek, opgedeeld in 250 vierkante meter apotheek en 650 vierkante meter met parafarmaceutische producten (gezondheids- en schoonheidsproducten, babyvoeding, homeopathie, …). In Wallonië staan al vijf vestigingen van Medi-Market en dit jaar krijgt ook Antwerpen nog zijn winkel.

Wie denkt aan een groot winkelconcept, denkt automatisch aan volumekortingen en dus voordelige prijzen. Medicare Market steekt dat zeker niet weg. “We proberen elk element van de waardeketen te optimaliseren, zodat we de beste producten kunnen bieden tegen de beste prijzen, of het nu gaat om babymelk, huidcrèmes, vitamines of voedingssupplementen”, liet zaakvoerder Yvan Verougstraete daarover in het retailvakblad Gondola optekenen.

“We hebben apothekers bevrijd van een aantal taken (zelfs de betaling, nvdr), zodat ze zich echt op hun beroep kunnen concentreren”
– Yvan Verougstraete (Medi Market)

Resultaat: prijzen die tot een kwart goedkoper zijn. Toch hoedt de Waalse zakenman zich net als de online apotheken voor het beeld van prijsbreker. Het koppelt prijs en aanbod uitgesproken aan advies. In de winkels staan diëtisten, schoonheidsspecialisten of experts in natuurgeneesmiddelen paraat om klanten te begeleiden. Volgens Medi-Market komt die aanpak ook de adviesfunctie voor voorschriftplichtige geneesmiddelen ten goed. “We hebben apothekers bevrijd van een aantal taken (zelfs de betaling, nvdr), zodat ze zich echt op hun beroep kunnen concentreren”, aldus Verougstraete. “Dat is wat de klant verwacht als hij een apotheek binnenstapt, niet meer en niet minder.”

Uber apotheek

Toch gelooft niet iedereen in het idee. De reactie heeft Uber-kenmerken. De Orde van Apothekers stapte intussen naar de rechter om het concept te laten verbieden. Medicare Market liet verstaan dat zijn apotheken aan alle voorwaarden voldoen, de traditionele apotheken hekelen vooral de commerciële insteek. “Het stoot ons tegen de borst dat Medi-Market via agressieve marketingtechnieken – 2 kopen, 1 gratis ­– zo veel mogelijk van die producten aan de man probeert te brengen”, vertelde een Gentse apotheker bij de start van de eerste Vlaamse Medi-Market. “Het ruikt naar platte commercie, eerder dan naar een bekommernis om het welzijn van eenieder.”

De gulden middenweg lijkt met andere woorden nog niet meteen gevonden, maar dat dat ‘welzijn van eenieder’ op die middenweg ligt, lijdt geen twijfel. Zowel offline als online zal de apotheek de komende jaren niet enkel om de stuivers moeten knokken, maar ook om zijn imago en reputatie. Te veel naar links en je oogt als een onverantwoorde prijsspeler, te veel naar rechts en de druk op de marges en omzet neemt meteen toe. De apotheek van 2020 wordt een evenwichtskunstenaar.

 

Inschrijven voor de nieuwsbrief?

U krijgt ongeveer één keer per maand nieuws, inspirerende cases of info over onze bijtanksessie in uw mailbox.

We behandelen uw gegevens met zorg. Lees gerust onze data policy in mensentaal.